لوله های تک لایه پکس یا سه لایه دارای لایه محافظ در برابر نفوذ اکسیژن، مزایا و معایب

لوله های تک لایه پکس یا سه لایه دارای لایه محافظ در برابر نفوذ اکسیژن، نسل بعدی لوله ها هستند. مزایای این گروه عبارتند از:

1- عدم خوردگی و پوسیدگی از جداره های داخلی و خارجی که باعث طول عمر زیاد لوله می شود.

2- رسوب پذیری کم.

3- وزن کم

4- نصب سریع و آسان

5- صافی سطح نسبتا مناسب که باعث کاهش افت فشار در طول لوله می شود.

6- اقتصادی بودن به واسطه ارزانی نسبی لوله، طول عمر بیشتر نسبت لوله های PP و نداشتن دور ریز بواسطه کلاف بودن لوله.

7- زیبایی نسبی برای لوله کشی روکار

8- عدم نفوذ اکسیژن از جداره خارجی (مخصوص لوله های 3 لایه دارای Oxygen Barrier).

9- شکل پذیری نسبی

و اما معایب این لوله ها عبارتند از:

1- ضریب انبساط طولی زیاد: این مسئله همچنان در این گروه نیز معضل مهمی به شمار می آید.

2- عدم تحمل فشار و دمای مناسب: هرچند تحمل فشار در دمای بالا نسبت لوله های سبز افزایش چشمگیری دارد ولی هنوز برای استفاده در سیستم لوله کشی شوفاژ توصیه نمی شود.

3- مقاومت مکانیکی نسبتا پائین.

لوله های سبز، مزایا و معایب

استفاده از بسپارها در صنایع مختلف از دهه 50 میلادی آغاز شد. صنعت لوله نیز از این مقوله خالی نماند. لوله های پلی پروپیلن که به لوله سبز معروفند (زیرا اولین عرضه کننده این نوع لوله ها Green Pipe بود)، به سرعت جای خود را در صنعت تاسیسات باز کردند و به واسطه مزایایی که داشتند رقیب جدی لوله های گالوانیزه شدند. مزایای اصلی این لوله ها عبارتند از:

1- عدم خوردگی و پوسیدگی از جداره های داخلی و خارجی که باعث طول عمر زیاد لوله می شود.

2- رسوب پذیری کم.

3- وزن کم

4- نصب سریع و آسان

5- صافی سطح نسبتا مناسب که باعث کاهش افت فشار در طول لوله می شود.

6- ارزان بودن لوله

7- زیبایی نسبی برای لوله کشی روکار

اما با فزونی یافتن مصرف این لوله ها، معایب آن نیز کم کم آشکار شد. مهمترین معایب لوله های سبز عبارتند از:

1- ضریب انبساط طولی زیاد: این مسئله به هنگام عبور آب گرم باعث افزایش طول قابل ملاحظه لوله می شود و از آنجائیکه لوله بین دو اتصال محبوس است باعث ایجاد تنش در محل اتصالات و همچنین تاب برداشتن لوله می گردد و به مرور زمان باعث ایجاد شکستگی در این نواحی می گردد.

2- عدم تحمل فشار و دمای بالا

3- مقاومت مکانیکی پائین

4- عدم شکل پذیری

5- نفوذ اکسیژن از جداره لوله ها و ایجاد جلبک در داخل لوله

مزایا و معایب لوله های گالوانیزه (فولادی)

لوله های گالوانیزه از دیرباز در تاسیسات ساختمانی مورد استفاده بوده اند  این لوله دارای مزایای زیر می باشند:

1- مقاوم در برابر فشار ور دمای بالا

2- مقاومت مکانیکی مناسب

3- مقاوم در برابر آتش سوزی

4- نفوذناپذیری اکسیژن از جداره های لوله (این مورد بعدا بصورت مفصل تر توضیح داده می شود)

5- ضریب انبساط طولی پائین (در این خصوص هم بعدا توضیحاتی داده خواهد شد)

6- ارزان بودن اتصالات

اما در کنار این مزایا، این نوع لوله ها معایب برجسته ای دارند که باعث کاهش شدید مصرف آنها در صنعت ساختمان شده است. این معایب عبارتند از:

1- خوردگی و پوسیدگی شدید از جداره های داخلی و خارجی که باعث کوتاه شدن عمر این لوله ها می گردد

2- رسوب گیری شدید جدار داخلی لوله

3- عدم شکل پذیری

4- صافی سطح نامناسب جدار داخلی که باعث رسوب گرفتگی می شود.

5- نصب سخت و زمانبر

6- وزن زیاد که باعث افزایش وزن ساختمان می شود.

7- عدم زیبایی مناسب جهت نصب روکار

تذکر: چنانچه برای بینندگان عزیز این وبلاگ سئوالی در خصوص موارد فوق مطرح شد، می توانند از طریق درج نظرات سئوال خود را به اینجانب انتقال دهند. پاسخ در اسرع وقت درهمان قسمت سئوال داده خواهد شد

آشنایی با انواع لوله و معایب و مزایای آنها

برای اینکه مزایای لوله های 5 لایه را بدانیم، بهتر است ابتدا گروه های رقیب لوله های 5 لایه را شناخته و با مزایا و معایب آنها آشنا شویم. عمده ترین انواع لوله مصرفی در لوله کشی بهداشتی و سیستم های سرمایشی - گرمایشی به 4 گروه زیر تقسیم می شوند:

1- لوله های گالوانیزه

2- لوله های سبز

3- لوله های پکس تک لایه و سه لایه (دارای لایه Oxygen Barrier)

4- لوله های 5 لایه

گروه بندی لوله های 5 لایه بر اساس بسپار استفاده شده در آنها

1- PE: پلی اتیلن یکی از بسپارهای متعارف برای استفاده در لایه های داخلی و خارجی لوله های 5 لایه است. پلی اتیلن مناسب از نوع HDPE می باشد. ساختار مولکولی پلی اتیلن به گونه ای است که امکان تحمل فشار در دمای بالا را ندارد. به همین علت از آن فقط برای آب سرد استفاده می کنند. یکی از مهمترین مصارف لوله های 5 لایه PE-Al-PE پکیج های انشعاب آب شهری است که توسط ادارات آب و فاضلاب برای نصب کنتور آب تهیه می شود. هرچند در گفتگویی که تابستان گذشته با کارشناسان ادارات آب و فاضلاب خراسان رضوی و مشهد داشتم، ایشان اظهار نمودند که ادارات متبوعشان فقط از لوله های 5 لایه PEX-Al-PEX برای این منظور استفاده می کنند و دلیل این اقدام را حل شدن پلی اتیلن توسط کلر محلول در آب که نهایتا منجر به سوراخ شدن لوله ها می گردند، عنوان نموده اند.

2- PERT: نوعی پلی اتیلن است که مولکول های آن دارای پیوند طولی بین یکدیگر هستند. این پیوندهای طولی باعث می شود این بسپار توان تحمل فشار بیشتری را نسبت به HDPE داشته باشد. براساس اطلاعات ارائه شده توسط شرکت UPONOR که بزرگترین تولید کننده لوله های 5 لایه در اروپاست، لوله های 5 لایه PERT-Al-PERT برای دمای حداکثر 70 درجه سانتیگراد در فشار 10 بار برای شرایط بلند مدت کاری طراحی شده اند. از آنجائیکه در سیستم لوله کشی شوفاژ در بسیاری از مواقع خصوصا به هنگام استفاده از پکیچ شوفاژ دیواری دمای آب به حدود 90 درجه می رسد، این نوع لوله برای سیستم مذکور مناسب نیست. (متاسفانه برخی شرکت های داخلی تعمدا شرایط کاری کوتاه مدت  که بر اساس کاتالوگ های UPONOR، 95 درجه درج شده است جایگزین دمای بلند مدت کاری نموده اند).

3- PEX: نوعی پلی اتیلن است که مولکول های آن علاوه بر پیوندهای طولی، دارای پیوندهای عرضی نیز هستند. پیوندهای عرضی مولکول های پکس باعث می شود تحمل فشار در دمای بالای لوله های PEX-Al-PEX افزایش قابل ملاحظه ای نسبت به انواع مشابه داشته باشد بطوریکه در دمای 95 درجه تحمل فشار 10 بار برای شرایط بلندمت کاری دارا می باشند.بطور کلی پکس در گروه پلاستیک های گرما سخت قرار دارد حال آنکه سایر انواع پلی اتیلن در گروه پلاستیک های گرمانرم قرار می گیرند. در شکل زیر می توان تفاوت مقاومت کششی پکس را با سایر انواع پلی اتیلن مشاهده بفرمائید.